Azadlıqdan qaçış və ya insanın asan qələbə illüziyası

Məhəmməd Talıblı, 23/6/14

Azadlığın əldə edilməsinə hərtərəfli hazırlıq ilk növbədə onu əldə edən xalqların tarixi ilə yaxın tanışlıqdan başlayır. Bu gündən durub keçmişə baxanda azadlıq yolunda ən çox məşəqqətlər çəkmiş xalq kimi, öz xalqımız göz önünə gəlir. Digər xalqlar da bu dəyərə münasibətdə özlərinin onu digərlərindən daha çox haqq etdiklərini və ona daha çox layiq olduqlarını düşünürlər. Necə deyərlər, hərə özünün durduğu yeri dünyanın mərkəzi sayır.

“Unudulma haqqı”nız da var

Səadət Cahangir, 17/6/14

Bu gün dünyanın insanları daha çox unudulmaqdan şikayətçi. Hər kəs işıq sürəti ilə dəyişən zamanın əsiri olduğuna görə, bir-birinə ayıracaq vaxt tapmır. Şübhəsiz, insanı insana unutduran bu burulğanın dönməsində texnoloji tərəqqinin əvəzsiz rolu var. Telefon, internet, sosial şəbəkələr…Bu gün onlarsız həyatımızı təsəvvür etmək çətindir, doğru. Amma bir gerçəklik var. Nə qədər yaxınlaşdırırsa, o qədər də uzaqlaşdırır bizi bir-birimizdən bu texnologiya möcüzələri. Amma bəzən insanın hər kəsdən uzaqlara qaçıb, sözün əsl mənasında tamamən unudulmaq istədiyi zamanlar da olur. İnsanlıq halı...bir baharın ortasında qışa dönüb, bir qışın ortasında bahara bürünməsi var…

Problemli kreditlər və kollektor şirkətlər

Məhəmməd Talıblı, 13/6/14

Ölkə gündəminə yeni terminlər gəlməyə başlayıb. Bunlardan biri də kollektor şirkətlər və onun iqtisadiyyatındakı roluna aiddir. Əvvəla, onu qeyd edək ki, kollektor şirkətlər hansı şirkətlər hesab olunur? Kollektor şirkətlər borcu olan müştərilərlə profilaktik iş aparan şirkətlərdir. Onlar bankların satdıqları kreditlərin geriyə dönüş prosesindəki problemi həll etmək üçün bizdə yeni yaranan təsisatdır. Onun əsas funksiyası problemli kreditlərin qaytarılmasında banklara əlavə xidmət göstərməkdən ibarətdir.

Dünyanın çirklənən havası

Amerikan filosof alimi Karl Hess “Torpaq üzərində arzular” kitabında yazırdı ki, “bizə gözoxşayan arzuların bazarı...müdrik, müstəqil respublika, öz təbii resurslarının qayğısına qalan, məsuliyyətli idarəçilər lazımdır”. Bu deyimdə bir ölkənin inkişaf və çiçəklənməsini ifadə edən önəmli amillər əksini tapıb. Onlardan biri də ətraf mühit məsələsidir. Alim haqlı olaraq bu vacib məsələni də iqtisadi inkişafın mühüm bir ünsürü kimi təqdim edir.

İqtisadçı obrazı və kimliyi haqqında bir neçə söz (II hissə)

Məhəmməd Talıblı, 3/6/14

Bildiyimiz kimi, iqtisadiyyatın birinci qanunu çatışmazlıqla və ehtiyacların necə həll olunması ilə bağlıdır. İqtisadiyyatda nəsə çatmısa, bununla bərabər iqtisadçının özündə də nəsə çatmır. İqtisadiyyatda nəyinsə çatışmazlığının birinci həll yolu ehtiyacları düzgün prioritetləşdirməyi tələb edir. Sonra iqtisadi qanunların hesabına alternativlərin dəyərləndirilməsi hesabına işə başlayırıq. İqtisadçının özündə də nələrinsə çatmaması bir neçə amillə sıx bağlı olur. Bu daha çox zaman və resurs çatışmazlığıdır. Fikrimcə, iqtisadçı hər şeydən əvvəl vaxtını düzgün dəyərləndirməlidir.

İqtisadçı obrazı və kimliyi haqqında bir neçə söz (I hissə)

Məhəmməd Talıblı, 29/5/14

Kimə iqtisadçı deməyi dartışmaq və onun universal tərifini vermək  əhəmiyyətli deyil. İqtisadçının kimliyi onun düşüncə sisteminin əhatə dairəsi və iqtisadi hadisələrə verdiyi reaksiyasındadır. Bu yaxınlarda oxuyub yekunlaşdırdığım Rolf Dobellinin “Məntiqi düşünmə sənəti”ndə bir məqam diqqətimi cəlb etmişdi. Müəllif əz əsərində iqtisadçılarla bağlı maraqlı bir məqama toxunaraq yazır ki, dünyada təxminən bir milyondan çox iqtisadçı var, amma onun neçəsi 2008-ci ildə baş verəcək qlobal iqtisadi böhranı öncədən xəbər verə bilmişdi?

Dünyanı dağıdan süni “zəlzələlər”

Səadət Cahangir, 24/5/14

Müharibələr yer üzünün süni zəlzələləridir. Ona görə süni ki, insan əliylə, bilərəkdən, düşünülmüş şəkildə törədilir. İtkisi də eynilə, təbii zəlzələdəki olduğu kimi, faciənin miqyasından asılıdır. Dünya yaranandan yer üzündən gəlib keçmiş zəlzələlərlə müharibələrin itkisini hesablasaq, hansı ağır gələr, kim bilir... Məlumdur, zəlzələlər böyük dağıntılar və itkilər gətirir. Bu faciələr çox zaman həm minlərlə insan həyatı, həm də böyük iqtisadi itkilər bahasına başa gəlir. Uzağa getməyək, bu gün Ukraynada yaşanan fəlakətlər süni “zəlzələ”nin yaratdığı dəhşətləri açıqca göz önündə canlandırır...

Bank sektorunda liberalizminin zərurəti (II hissə)

Məhəmməd Talıblı, 22/5/14

Bildiyimiz kimi, Azərbaycanda bank sektoru 2 mərhələdən ibarətdir: Mərkəzi Bank (MB) və kommersiya bankları. MB bir monetar orqan olaraq tənzimləmə alətlərindən istifadə etməklə kommersiya bankları arasında əlverişli oyun qaydaları müəyyənləşdirməlidir. Bu oyun qaydaları həm kreditorlar üçün, həm də müştərilər üçün ortaq nöqtələrin uzlaşmasına xidmət etməlidir. Belə uzlaşma nöqtələri hansısa tərəflərdən birinin maraqlarını ifrat müdafiə edərsə, bu zaman hər iki subyektin bir cazibə dairəsində olması və görüşməsi mümkün olmayacaq. Bu isə ölkə iqtisadiyyatının “qan-damar” sisteminin iflic olması deməkdir.

Bank sektorunda liberalizminin zərurəti (I hissə)

Məhəmməd Talıblı, 19/5/14

Ölkənin “qan-damar sistemi” olan bank sektorunda liberallaşma siyasətinin tətbiq olunması bir neçə baxımdan vacibdir. Bu zərurətin dərk olunması bir neçə problemə yanaşmada özünü göstərməkdədir. Bank sektorunda mövcud problemlər olmasaydı, heç şübhəsiz ki, liberallaşma zərurətin də əsaslandırmaq mümkün olmazdı.

Bildiyimiz kimi banklarda kreditlərin yüksək faiz səviyyəsi vətəndaşları və biznes subyektlərini narahat edən məsələlərdəndir. Ölkədə 26-33 faiz həddində dəyişən kredit faizlərindən istifadə edən benefitlər dövriyyəyə daxil etdikləri bahalı kredit faizləri və nəzərə aldıqları gəlirlərlə bazarda mal və xidmətlərin qiymətini bahalaşdırırlar.

“Bir pəncərə” və ya “boş vedrə”

Səadət Cahangir, 7/5/14

“Zəngin ölkə” demək, hələ zəngin insanların yaşadığı məmləkət anlamına gəlməz. Nə çox dünyanın sərvəti başından aşan bənzər məkanlarında yoxsulluq səviyyəsindən aşağı düşüb zülm içində can çəkən insanlar. Təbii sərvət bir ölkənin qənimətidir, yoxsa lənəti, bunu söyləmək də zor. Dünyada hər il ən zəngin insanların siyahısı elan olunur. Bizim  ölkədə elə şəffaf bir siyahı yox. Ola da bilməz. Bir ölkədə gərək güclü sahibkarlar olsun ki, onların arasından milyoner və milyarderlər də çıxsın ortalığa. Monopoliya və özbaşınalıq sayəsində yurdun var-yoxu bir ovuc güc sahibinin cibinə axırsa, hansı sahibkarlıqdan söhbət gedə bilər?

Syndicate content